‘Hittebestendige huurwoningen zijn haalbaar èn noodzakelijk’

In haar prijswinnende afstudeerscriptie laat Merle Blom zien dat effectieve oplossingen voor hittestress verder reiken dan techniek of individuele maatregelen: ‘Corporaties kunnen veel, maar alleen in samenwerking met gemeenten, rijksoverheid en welzijnsorganisaties.’

Door klimaatverandering is hittestress in onze steden een serieus gezondheidsprobleem geworden. Vooral bewoners van sociale huurwoningen en mensen met beperkte financiële middelen worden hard geraakt door de stijgende temperaturen. Merle Blom deed onderzoek naar de aanpak van hittestress, studeerde af op het onderwerp en won er de Aedes-Scriptieprijs 2025 mee. Ze vindt het tijd om met elkaar te bouwen aan een koelere, veiligere en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen.

Gefeliciteerd met het winnen van de Aedes-Scriptieprijs 2025!

‘Bedankt! Ik was ontzettend blij en verrast. Ik had me aangemeld met het idee dat de waardevolle informatie uit mijn scriptie niet verloren zou gaan, maar dat mijn onderzoek naar de aanpak van hittestress er met de hoofdprijs vandoor zou gaan, had ik niet verwacht.’

Wat was voor jou de belangrijkste drijfveer om je onderzoek te richten op hittestress?

‘Waar in het verleden de focus op het buitenhouden van de kou lag, verschuift die nu naar het weren van de hitte. Zo blijft 1 op de 3 woningen in Nederland op warme dagen niet koel genoeg. Om hier verandering in aan te brengen moeten overheid, gemeenten, welzijnsorganisaties en corporaties sámen kijken naar gebied, gebouw en gebruikers. Dat maakt het voor mij interessant.’

Merle Blom (26) studeerde Management in the Built Environment aan de TU Delft. Zij won de Aedes-Scriptieprijs 2025 met haar onderzoek naar het aanpakken van hittestress in de bestaande sociale woningvoorraad van Rotterdam en werkt nu als projectmanager bij Dev real estate.

‘Alleen door deze disciplines optimaal voor te bereiden op hitte, hebben we kans van slagen. Alle betrokken partijen moeten hier hun eigen verantwoordelijkheid in pakken. En kunnen elkaar versterken door ieder hun eigen expertise in te zetten. Zo is er bij de gemeente veel kennis aanwezig over hitte door hun samenwerking met ingenieursbureaus. Doordat gemeenten goed weten welke spelers er zijn, kunnen zij een verbindende rol vervullen.’

Waarom is dit onderwerp volgens jou juist nu zo urgent?

‘Het grootste gevolg van hitte is gezondheidsschade. Er is dan ook veel oversterfte in hete perioden. Het KNMI voorspelt dat het alleen maar warmer wordt de komende jaren. Dus hoe sneller we dit probleem aanpakken, hoe beter we de risico’s kunnen beheersen. We moeten onze woningvoorraad zo hittebestendig mogelijk maken. Kwetsbare mensen blijven tijdens hittegolven voornamelijk in hun woning en lopen zo een hoog risico op oververhitting.’

Welke inzichten uit je scriptie zijn het waardevolst voor woningcorporaties én gemeenten?

‘Het besef dat de risico’s groot zijn als dit niet goed wordt aangepakt. En dat corporaties en gemeenten samen de verantwoordelijkheid moeten dragen voor een veilige woning. Het begint met inzicht: eerst moet duidelijk zijn in welke woningen oververhitting daadwerkelijk voorkomt en hoe ernstig het probleem is. Op basis daarvan kunnen gemeenten, zorgorganisaties en corporaties gericht maatregelen treffen. Dat is dan ook het moment waarop de verschillende partijen hun expertise succesvol samenbrengen.’

Dat klinkt haalbaar. Waar zitten dan de knelpunten?

‘De wil is er bij alle partijen: zij zien het probleem en werken aan een hittestrategie. Wat het lastig maakt is dat bijvoorbeeld corporaties onvoldoende financiële ruimte hebben. En naast hittestress nog andere grote opgaven hebben. Financiële steun vanuit gemeente en de rijksoverheid is dan ook onmisbaar. Verder is er geen wet- en regelgeving om hittestress in bestaande bouw tegen te gaan. Ik zou de overheid dan ook adviseren om – net zoals dat al geregeld is bij nieuwbouw – ook voor bestaande bouw hittebestendigheid verplicht te maken.’

‘Veel gemeenten zien de urgentie. Zo heeft de gemeente Rotterdam iemand aangesteld om de totale klimaataanpak te borgen, waaronder hitte. Daarnaast hebben zij het initiatief genomen om alle grote woningcorporaties bij elkaar te brengen om met elkaar afspraken te maken. Nog niet alle gemeenten zijn zo ver gevorderd als voorloper Rotterdam. Zij kunnen een voorbeeld nemen aan de Rotterdamse aanpak en samen met de verschillende partijen om tafel gaan.’

Je stelt dat maatregelen zowel in de woning als in de buurt nodig zijn.

‘Een gecombineerde aanpak door verschillende partijen is het effectiefst om de uiteindelijke temperatuur in de woning te verlagen. Hiervoor zijn zowel de eigenschappen van de woning als die van de buitenruimte van belang. Voor dit laatste zijn de gemeenten aan zet om te zorgen voor genoeg groen in de wijk, wateropvang, bankjes onder bomen of schaduwdoeken boven picknickplekken. Zo creëren zij koele zones voor bewoners als hun woning te warm is.’

‘De corporaties zijn op hun beurt verantwoordelijk voor de woningen en moeten zich richten op goede zonwering en ventilatie. Hierin moeten deze partijen dus gezamenlijk optrekken. Dat vraagt samen een hittestrategie opstellen voor de binnen- en buitenruimte om de stad veilig te maken. En samen afspraken maken over financiën voor de lange termijn, met name als het gaat om het onderhoud. Tot slot kunnen zij –met welzijnsorganisaties – de bewoners informeren over wat zij zelf kunnen doen om de warme dagen door te komen.’

De samenleving vergrijst terwijl extreme hitte toeneemt. Wat betekent dat voor de aanpak van hittestress?

‘Dat we tempo moeten maken en de meest urgente woningen moeten aanpakken. In Rotterdam hebben ze bijvoorbeeld bepaald welke woningen het slechtst scoren op hitte. De 65-plusserscomplexen worden als eerste aangepakt om de kwetsbare bewoners te ontzien. Deze woningen krijgen zonwering en goede ventilatiemogelijkheden.’

Wat zijn jouw verwachtingen voor de toekomst?

‘Hoewel ik de haken en ogen zie, zijn hittebestendige huurwoningen een haalbare kaart. We kunnen simpelweg niet anders in tijden van klimaatverandering en vergrijzing. Dit onderwerp hoort hoog op de agenda bij politiek en welzijnsorganisaties. De maatschappelijke winst zou overtuigend genoeg moeten zijn. Denk aan gezondere en veiligere woningen, minder druk op de zorg door het voorkomen van hittegerelateerde klachten, meer comfort en leefbaarheid voor bewoners en uiteindelijk een woningvoorraad die beter is voorbereid op de toekomst. Ik wil overheid, gemeenten en welzijnsorganisaties dan ook van harte aanmoedigen om met corporaties om tafel te gaan voor een effectieve, gezamenlijke aanpak van hittestress.’

Handreiking om huurders te beschermen tegen hittestress
Wat kun je het beste doen in welke situatie? De Handreiking hittestress biedt hulp bij de afweging welke maatregelen het meest geschikt zijn in welke situatie. De bijgeleverde maatregelenmatrix geeft een overzicht van de meest kansrijke (combinaties van) maatregelen. Download de Handreiking hittestress op Aedes.nl.

Tekst: Djoeke Barkey, foto: Annelien Nijland

Wil je elk kwartaal Aedes-Magazine in jouw inbox?

Gerelateerde artikelen